ChatGPT ve Perplexity işletmenizi neden önermiyor

Son bir yıldır en sık gelen sorulardan biri şu: “ChatGPT’ye sektörümü sordum, rakiplerimi saydı, beni saymadı. Neden?” Cevaba geçmeden en önemli şeyi söyleyeyim: bu araçların sizi önereceğini kimse garanti edemez. Sonuçlar aynı soruda bile değişebiliyor, araçların çalışma biçimi sık sık güncelleniyor ve dışarıdan kontrol edilebilen bir sıralama listesi yok. Size “yapay zekâda ilk sıraya çıkarırız” diyen varsa satmak istediği şey sonuç değil, umut.

Yapılabilecek şey daha mütevazı ama gerçek: işletmenizle ilgili bilgiyi okunabilir, tutarlı ve doğrulanabilir hale getirmek. Bunu yapmayan bir firmanın anılma ihtimali sıfıra yakın; yapan birinin ihtimali artıyor. Garanti değil, ihtimal.

Bu araçlar bilgiyi nereden alıyor

Kabaca iki kaynak var. Birincisi modelin eğitildiği veri; orada güncel ve yerel bir işletmenin yer alması pek olası değil. İkincisi ve bizi ilgilendiren asıl kısım, sorunun anlık olarak internette aranması. Perplexity gibi araçlar ve ChatGPT’nin arama özelliği cevabı üretirken kaynak sayfalara bakar ve çoğu zaman o kaynakları gösterir.

Buradan çıkan sonuç sade: arama motorlarında bulunmayan bir sayfa, o cevaba kaynak olamıyor. Yani yapay zekâ görünürlüğü, arama görünürlüğünden bağımsız bir iş değil. Temeliniz zayıfsa yapılacak ilk şey egzotik bir yöntem denemek değil, sitenin okunabilir ve bulunabilir olması.

En sık karşılaştığımız görünmezlik sebepleri

Sahada baktığımızda sorun genelde şu maddelerden birinde çıkıyor:

• Bilginin metin değil görsel olması: fiyat listesi, hizmet listesi ya da iletişim bilgisi bir görselin içine gömülmüşse hiçbir okuyucu onu metin olarak alamaz.
• İçeriğin sonradan yüklenmesi: sayfa açıldığında boş gelip her şeyi tarayıcıda çizen kurulumlarda içerik okunamayabiliyor.
• robots.txt ile kapatmak: bazı siteler yapay zekâ tarayıcılarını farkında olmadan engelliyor. Adları bilinen tarayıcılar var; GPTBot, OAI-SearchBot, ClaudeBot, PerplexityBot gibi.
• Tutarsız bilgi: firma adı, adres ve telefon sitede, harita kaydında ve dizinlerde farklı yazılmışsa hangisinin doğru olduğu anlaşılmıyor.
• Sorunun cevabının sitede hiç yazmaması: “hangi ilçelere gidiyorsunuz”, “kaç günde teslim ediyorsunuz”, “şu hizmeti veriyor musunuz” gibi sorular sitede yanıtsızsa alıntılanacak bir cümle de yok.
• Tek sayfalık site: her hizmeti tek sayfada anlatan yapılarda hiçbir konu yeterince derinleşmiyor.

Alıntılanabilir yazmak ne demek

Bu araçlar uzun paragrafları okuyup içinden net bir cümle çıkarmaya çalışıyor. İşinizi kolaylaştıran şey, cevabı doğrudan veren kısa bölümler yazmak. Soruyu başlık yapın, hemen altındaki ilk cümlede cevabı verin, ayrıntıyı sonra anlatın. Sık sorulan sorular bölümü tam olarak bu işi görüyor.

Bilgiyi somut yazmak da işe yarıyor. “Uzun yıllardır hizmet veriyoruz” cümlesi alıntılanabilir bir bilgi taşımaz; kuruluş yılınızı, çalıştığınız şehirleri ve verdiğiniz hizmetleri açıkça yazan bir cümle taşır. Tek şart, yazdığınız her somut bilginin gerçek olması.

Yapısal veri de burada işe yarıyor. Firma bilgisi, hizmetler, adres, çalışma saatleri ve sık sorulan sorular makine okuyabilir biçimde işaretlendiğinde, bilgiyi çıkarmak tahmin işi olmaktan çıkıyor.

Site dışındaki tutarlılık

Bir cevap üretilirken tek kaynağa bakılmıyor. İşletme adınızın geçtiği başka yerler de tabloya giriyor: harita kaydınız, sektör dizinleri, varsa basında çıkan haberler, müşteri yorumları. Bu kaynakların hepsinde adınızın aynı yazılması, telefonun aynı olması, adresin aynı olması sandığınızdan önemli. Aynı firmanın adı bir yerde “nakliyat”, başka bir yerde “lojistik” diye geçiyorsa iki ayrı işletme sanılması işten değil.

Şunu da eklemek gerekiyor: bu araçlar yanlış bilgi de üretebiliyor. Kapanmış bir şubeyi açık, eski bir telefonu güncel gösterebiliyor. Ara sıra kendi işletmenizi sorup ne anlatıldığına bakmak, en azından yanlışı erken görmenizi sağlar.

llms.txt ve benzeri dosyalar

Son dönemde konuşulan llms.txt, sitenin kökünde duran ve markayı, hizmetleri ve önemli sayfaları sade metinle özetleyen bir dosya. Koymanın zararı yok, maliyeti de yok. Ama açık olalım: bunu bugün her aracın okuduğuna dair bir garanti yok ve tek başına bir sonuç üretmiyor. Onu bir kısayol değil, düzenli bir kartvizit gibi düşünün.

Özetle

Yapay zekâ asistanlarında anılmak için yapılacak işlerin neredeyse tamamı, iyi bir sitenin zaten yapması gerekenler: okunabilir metin, bulunabilir sayfalar, net cevaplar, tutarlı işletme bilgisi ve doğru işaretlenmiş yapısal veri. Bunları yaptığınızda ihtimali artırmış olursunuz. Bunun ötesini vaat eden hiçbir teklife inanmayın.