Site haritası, robots.txt ve yapısal veri: sade anlatım

Bu üç isim teknik SEO konuşmalarında hep birlikte geçer ve çoğu işletme sahibi için birbirine karışır. Aslında üçü de aynı amaca hizmet eder: sitenizle Google arasında yazılı bir konuşma kurmak. Farkları ne söyledikleridir. Site haritası “şu sayfalarım var” der. robots.txt “şuraya girme” der. Yapısal veri “bu sayfa aslında şu anlama geliyor” der. Üçünü de bir kez doğru kurmak, sonrasında yıllarca çalışan bir temel bırakır.

Site haritası: sayfalarınızın listesi

Site haritası, sitenizdeki adreslerin makine okunur bir listesidir; genelde alan adınızın sonuna sitemap.xml eklenerek açılır. İçinde her sayfanın adresi ve çoğu zaman son güncellenme tarihi bulunur. İşe yaramasının sebebi şu: Google sayfaları bağlantıları takip ederek keşfeder, ama menüden bağlantı verilmemiş ya da yeni eklenmiş bir sayfa uzun süre gözden kaçabilir. Site haritası bu boşluğu kapatır. Büyük sitelerde tek dosya yerine birden çok harita kullanılır ve bunlar bir ana harita altında toplanır; tek bir haritada en fazla elli bin adres bulunabilir.

İki pratik kural var. Birincisi, harita elle tutulan bir liste olmamalı; siteniz yeni sayfa eklendiğinde haritayı kendiliğinden güncellemeli, yoksa birkaç ay içinde gerçekle bağı kopar. İkincisi, haritaya yalnızca gerçekten dizinde olmasını istediğiniz sayfalar girmeli. Taslak sayfalar, yönetim ekranları, arama sonucu adresleri ve yönlendirilmiş eski adreslerin orada işi yoktur. Haritayı hazırladıktan sonra Search Console üzerinden bildirmeniz yeterli; Google’a ayrıca haber vermek için bir düğmeye basmanız gerekmez.

robots.txt: tarayıcıya verilen yol tarifi

robots.txt, alan adınızın kök dizininde duran düz bir metin dosyasıdır ve arama motoru yazılımlarına hangi bölümlere girip girmeyeceklerini söyler. Genelde birkaç satırdır. Site haritasının adresi de âdet olarak bu dosyada belirtilir. En sık kullanıldığı yer, kullanıcı için anlamlı olan ama arama sonuçlarında işi olmayan bölümlerdir: sepet adresleri, filtre kombinasyonları, arama sonuçları gibi sonsuz sayıda adres üretebilen yerler.

Bu dosya aynı zamanda sitelerin en kolay kendi ayağına sıktığı yerdir. Geliştirme aşamasında tüm siteyi kapatan bir kural yazılır, site canlıya alınırken o kuralın silinmesi unutulur ve site aylarca görünmez kalır. Yayına aldığınız gün bu dosyayı açıp okumak on saniye sürer ve pahalı bir hatayı önler.

Karıştırılan nokta: engellemek ile dizinden çıkarmak

Bir sayfanın Google sonuçlarında görünmesini istemiyorsanız yapılacak doğru iş, o sayfaya dizine alınmamasını söyleyen bir etiket koymaktır. robots.txt ile engellemek farklı bir şeydir: Google o sayfayı okuyamaz, ama başka bir yerden bağlantı bulursa adresi yine sonuçlarda gösterebilir. Üstelik sayfayı okuyamadığı için içindeki “beni dizine alma” etiketini de göremez. Yani ikisini aynı anda kullanmak istediğinizin tersini yapar. Kural basit: gizlenmesi gereken sayfa etiketle kapatılır, taranması gereksiz olan bölüm robots ile engellenir.

Yapısal veri: sayfayı makineye tarif etmek

Bir sayfada “Salı 09.00 - 18.00” yazdığında insan bunun çalışma saati olduğunu anlar; makine anlamayabilir. Yapısal veri, sayfanın içindeki bilgilerin ne anlama geldiğini ayrıca ve açıkça belirtmenizi sağlayan bir işaretleme biçimidir. Google’ın önerdiği yöntem, bu bilgiyi sayfanın içine küçük bir veri bloğu olarak koymaktır; ortak sözlük olarak schema.org kullanılır. Görünürde bir şey değiştirmez, ziyaretçi fark etmez.

Karşılığı ise arama sonuçlarında görünür: yıldızlı değerlendirmeler, sık sorulan soruların sonuç altında açılması, ürünlerde fiyat ve stok bilgisi, tarif ve etkinliklerde ek ayrıntılar. Google bunları göstermek zorunda değildir; işaretleme doğru olsa bile gösterip göstermemeye kendisi karar verir. Ama işaretleme yoksa ihtimal sıfırdır.

Hangi tür hangi sayfada işe yarar

• İşletme bilgisi: ad, adres, telefon, çalışma saatleri. Yerelde iş yapan her site için ilk sırada.
• Sık sorulan sorular: soru-cevap bölümü olan hizmet sayfalarında.
• Ürün: fiyat, para birimi, stok durumu; e-ticaret ürün sayfalarında.
• Makale: blog yazılarında başlık, yazar ve yayın tarihi bilgisi.
• Sayfa yolu: ziyaretçinin sitede nerede olduğunu gösteren kırıntı yolu.
• Site içi arama: sitenizin kendi arama kutusunu Google’a tanıtır.

Kontrol nasıl edilir?

Üçü için de ücretsiz kontrol yolu var ve hiçbiri kod bilgisi istemiyor. Site haritasını görmek için alan adınızın sonuna sitemap.xml, robots dosyasını görmek için robots.txt yazıp tarayıcıda açın; ne yazdığını okuyun. Yapısal veri için Google’ın zengin sonuç test aracına sayfa adresinizi yazın, hangi işaretlemelerin bulunduğunu ve hatalı olan varsa hangisi olduğunu listeler. Search Console da dizine alma ve yapısal veri hatalarını kendi raporlarında toplar. Ayda bir bu üç yere bakmak, teknik tarafın sessizce bozulmasını engeller.